“N?ng Sài gòn anh ?i mà ch?t mát

B?i vì em m?c áo l?a Hà ?ông…”

Nhà th? Nguyên Sa ?ã ph?i th?t lên nh? th? khi g?p “Áo l?a Hà ?ông” ?? r?i nh?c s? Ngô Th?y Miên th?i h?n vào nó làm nên m?t ca khúc nh? nhàng, sâu l?ng mà say ??m ng??i nghe.

L?a Hà ?ông là nói ??n làng l?a tr? danh V?n Phúc, m?t làng ngh? truy?n th?ng có hàng ngàn n?m tu?i, là cái nôi l?a g?m ? Vi?t Nam và là ?i?m ??n c?a nhi?u ng??i khi ghé th?m Hà N?i. Nh?c t?i V?n Phúc là ng??i ta nh?c t?i nh?ng s?n ph?m v? l?a, nó có kho?ng trên 70 lo?i the, l?a, g?m, l?nh khác nhau nh? B?ng hoa, Long ph??ng, mây bay, t? qu?, tra s?n, l?a vân, ??c s?c và tinh t?. Nói ??n l?a vân thì ch?ng ? ?âu ???c ??p b?ng V?n Phúc.

Nh?ng t?m l?a m?ng có c? hoa n?i, hoa chìm; hoa n?i trên m?t l?a thì bóng m?n, còn hoa chìm thì ph?i soi lên ánh sáng m?i th?y ???c. Các lo?i vân l?a r?t tinh x?o ???c g?i b?ng nh?ng tên g?i thanh cao, quý phái nh? vân t? quý, vân song h?c, vân h?ng ?i?p… nét hoa v?n m?m m?i, phóng khoáng mà d?t khoát, màu s?c bi?n ?o lung linh theo các góc nhìn khác nhau. ?y th? nên L?a Vân ?ã ?i vào ca dao ?? ai nh?c t?i c?ng nh? ngay V?n Phúc

“The La, l?nh B??i, s?i Phùng.
L?a Vân V?n Phúc, nhi?u vùng M? bên.”

Ta không khó b?t g?p nh?ng tà áo dài th??t tha, nh?ng t?m kh?n l?a y?u ?i?u khi t?i V?n Phúc - nh?ng t?m l?a hoàn h?o khi thành ph?m. Và r?i, nh?ng m?nh th?a khi c?t áo, c?t kh?n c?a l?a Hà ?ông, t??ng ch?ng nh? b? ?i, l?i ti?p t?c ???c nh?ng ?ôi tay y?u ?t, nh?ng “dáng hình nghiêng” không tr?n v?n, t?n d?ng t?o ra nh?ng s?n ph?m. ?ó là nh?ng ng??i khuy?t t?t c?a H?p tác xã V?n Art n?m trong làng V?n Phúc. G?i là nh?ng ng??i có "dáng hình nghiêng" b?i trong s? h? nào ai kh?e m?nh, ng??i ?i?c b?m sinh, ng??i thi?u n?ng trí tu?, ng??i b?i li?t… ?y v?y mà nh?ng b?c tranh ghép l?a, nh?ng chi?c áo, chi?c túi xinh xinh v?i nh?ng h?a ti?t ghép l?a – s?n ph?m h? làm ra l?i hoàn h?o, ??p t?i t?ng chi ti?t.

N?u không m?t l?n t?n m?t, s? không ai có th? hình dung ???c nh?ng b?c tranh làm t? l?a v?n nh?: ?ám c??i chu?t, ?ánh ghen, Chú bé ch?n trâu th?i sáo... Hay hi?n ??i h?n nh?: Ph? C?, H? G??m, Khuê V?n Các…???c t?o ra t? nh?ng “dáng hình nghiêng” nh? th?. Và V?n ra ??i nh? m?t s? ch?p vá, ch?p vá nh?ng m?nh l?a v?n hay là s? ch?p vá nh?ng ng??i  y?u th? t?o thành tác ph?m “cu?c s?ng” .

V?n Art, n?i nh?ng m?nh v?n tr? mình thành ngh? thu?t và ng??i khuy?t t?t n?i ?ây là m?t ngh? nhân, h? ?ã th?i h?n vào l?a, bi?n cái b? ?i thành nh?ng tác ph?m ??c ?áo. Nh?ng “ngh? nhân ??c bi?t” n?i ?ây nh? nh?ng m?nh ghép nh? c?a cu?c s?ng, m?i ng??i là m?t m?nh ghép khi?n b?c tranh “cu?c s?ng” n?i làng ngh? ?y thêm sinh ??ng. Không ai ngh? ng??i ??ng ??u H?p tác xã c?ng là “m?t dáng hình nghiêng” do b?i li?t t? nh?. Có l? vì th? mà anh th?u hi?u s? khó kh?n, v?t v? c?a ng??i ??ng c?nh?! Có l? nh?ng thi?t thòi trong cu?c s?ng khi?n anh mu?n làm gì ?ó ?? bù ??p cho nh?ng ng??i gi?ng mình ?? có m?t V?n Art hôm nay.

??n th? t? ngh?, mi?u, chùa, trung tâm b?o t?n l?a V?n Phúc, hay ph? ?? c? – ?? x?a, nhà l?u ni?m Bác H? ho?c con ???ng bích h?a ??y màu s?c phía tr??c sân ?ình làng V?n Phúc h?p d?n du khách b?i nh?ng gì x?a c? ???c gìn gi?, b?o t?n, còn V?n Art l?i h?p d?n du khách b?i nh?ng s?n ph?m, nh?ng tr?i nghi?m thú v?, b?i nh?ng con ng??i v??t lên s? ph?n.Th?t ng?c nhiên khi th?y ng??i th? ?i l?i khó kh?n nh?ng mi?ng luôn n? n? c??i, khi th?y h? trao ??i công vi?c v?i nhau b?ng ngôn ng? kí hi?u, khi th?y ?ôi tay y?u ?t, dáng hình nghiêng v?n t? m?, c?n m?n làm vi?c, h? không hoàn h?o nh?ng s?n ph?m c?a h? l?i hoàn h?o. Nh?ng con ng??i bình d? v?i nh?ng s?n ph?m ??c bi?t l?i ??a con ng??i ta v? v?i v?n hóa truy?n th?ng, v? v?i l?a, v? v?i nh?ng gì tinh túy, n? c??i hi?n h?u c?a nh?ng “dáng hình nghiêng” l?i khi?n cu?c ??i th?t t??i ??p bi?t bao.

D?u m?a hay n?ng, dù nóng b?c hay giá rét c?m c?m, nh?ng “dáng hình nghiêng” ?y v?n hàng ngày sáng t?o, lao ??ng h?ng say ?? “t?n t?i”, ?? th?y mình có ích. H? c?ng hi?n h?t mình cho xã h?i, b?o v? môi tr??ng b?ng cách t?n d?ng l?a v?n, th?i h?n vào nó, gi? gìn và b?o t?n nó b?ng m?t cách r?t riêng bi?t ch? không “khác bi?t” nh? nhi?u ng??i v?n ngh? v? h?.

Lê Hà